เมื่อเราพบปัญหาแล้ว การวิเคราะห์ปัญหาอย่างเป็นระบบจะช่วยให้เราแก้ปัญหาได้ตรงจุดครับ ในบทนี้เราจะใช้เครื่องมือสำคัญ 2 ตัว ได้แก่:
1. ผังก้างปลา (Fishbone Diagram)
เป็นเครื่องมือที่ใช้สำหรับ "หาสาเหตุและผลกระทบ" ของปัญหา โดยมีโครงสร้างดังนี้:
- หัวปลา: ระบุ "ปัญหาหรือผลกระทบ" ที่เกิดขึ้น
- ก้างปลา: ระบุ "สาเหตุหลักและสาเหตุย่อย" ที่ทำให้เกิดปัญหานั้น
กรณีศึกษาที่ 1: ปัญหาที่เกี่ยวกับราคาของน้ำมันเชื้อเพลิงที่สูงขึ้น
เมื่อนำมาวิเคราะห์ด้วยผังก้างปลา เราจะพบสาเหตุหลักๆ มาจาก 3 กลุ่ม คือ ผู้ผลิต (เช่น นโยบายของกลุ่มโอเปก), ผู้บริโภค (เช่น ความต้องการใช้ที่เพิ่มขึ้น), และ รัฐบาล (เช่น โครงสร้างภาษี)
เมื่อนำมาวิเคราะห์ด้วยผังก้างปลา เราจะพบสาเหตุหลักๆ มาจาก 3 กลุ่ม คือ ผู้ผลิต (เช่น นโยบายของกลุ่มโอเปก), ผู้บริโภค (เช่น ความต้องการใช้ที่เพิ่มขึ้น), และ รัฐบาล (เช่น โครงสร้างภาษี)
ภาพที่ 1: ตัวอย่างการวิเคราะห์ปัญหาราคาน้ำมันด้วยผังก้างปลา
2. เทคนิค 5W1H
เป็นเครื่องมือที่ใช้สำหรับ "ตั้งคำถามเพื่อตีกรอบและทำความเข้าใจปัญหา" ให้ลึกซึ้งยิ่งขึ้น
กรณีศึกษาที่ 2: ปัญหาที่เกี่ยวกับการใช้ถุงพลาสติกในชีวิตประจำวันที่มีมากเกินไป
เราสามารถวิเคราะห์ด้วย 5W1H ได้ดังนี้:
เราสามารถวิเคราะห์ด้วย 5W1H ได้ดังนี้:
- Who: ใครคือต้นเหตุ? (ทุกคนที่ใช้ถุงพลาสติก)
- What: ปัญหาคืออะไร? (ปริมาณขยะพลาสติกสูงขึ้น)
- Where: เกิดที่ไหน? (ร้านค้า ตลาด ห้างสรรพสินค้า)
- Why: ทำไมถึงเกิด? (ความเคยชินและความสะดวก)
- How: จะแก้อย่างไร? (รณรงค์ลดการใช้ ใช้ถุงผ้าแทน)
🧠 แบบทดสอบ EP.2 (4 ข้อ)
1. โครงสร้างส่วน "หัวปลา" ในผังก้างปลา (Fishbone Diagram) ใช้ระบุสิ่งใด?
2. จุดประสงค์หลักของการใช้ "ผังก้างปลา" คืออะไร?
3. [cite_start]จากกรณีศึกษาปัญหา "ราคาน้ำมันเชื้อเพลิงที่สูงขึ้น" ข้อใดคือกลุ่มสาเหตุหลักที่วิเคราะห์จากผังก้างปลา? [cite: 124]
4. การวิเคราะห์ปัญหาการใช้ถุงพลาสติกด้วยคำถาม "ใคร (Who), อะไร (What), ที่ไหน (Where)" จัดอยู่ในเทคนิคใด?
