Creative Commons & Safe Sharing
บางครั้งเราอยากนำรูปสวยๆ หรือเพลงเพราะๆ ในอินเทอร์เน็ตมาใส่ในงานนำเสนอ แต่ก็กลัวจะละเมิดลิขสิทธิ์ ปัญหานี้แก้ได้ด้วย "ครีเอทีฟคอมมอนส์ (Creative Commons)" ซึ่งเป็นสัญญาอนุญาตที่เจ้าของผลงานติดไว้ เพื่อบอกเราว่า "เอาไปใช้ได้เลยนะ แต่ต้องทำตามเงื่อนไขเหล่านี้นะ!"
เจ้าของผลงานจะใช้สัญลักษณ์เหล่านี้ผสมกัน เพื่อกำหนดเงื่อนไขการใช้งานให้เราทราบ ได้แก่:
"แสดงที่มา": นำไปใช้ ทำซ้ำ แจกจ่าย หรือดัดแปลงได้ แต่ต้องให้เครดิต (ระบุชื่อเจ้าของผลงาน) เสมอ (เป็นเงื่อนไขที่ต้องมีในทุกสัญญา)
"ห้ามใช้เพื่อการค้า": นำไปใช้ได้ฟรี แต่ห้ามนำไปแสวงหาผลกำไร (เช่น ห้ามเอาไปสกรีนเสื้อขาย แต่เอาไปทำสไลด์ส่งครูได้)
"ห้ามดัดแปลง": นำไปใช้ได้ แต่ต้องใช้ทั้งก้อน ห้ามนำไปตัดต่อ ห้ามเปลี่ยนสี หรือดัดแปลงให้ผิดไปจากต้นฉบับเด็ดขาด
"อนุญาตแบบเดียวกัน": นำไปดัดแปลงได้ แต่ผลงานชิ้นใหม่ของคุณ จะต้องใช้สัญญาอนุญาตแบบเดียวกันกับต้นฉบับ
เมื่อนำสัญลักษณ์ด้านบนมาประกอบกัน จะเกิดเป็นรูปแบบการอนุญาตหลัก 6 แบบ ที่เราพบบ่อยบนอินเทอร์เน็ต:
ทดสอบความเข้าใจเรื่องสัญลักษณ์ Creative Commons (CC)
ข้อที่ 1: สัญลักษณ์ "BY (รูปลูกศรชี้ที่คน)" ในสัญญาอนุญาต Creative Commons มีความหมายว่าอย่างไร?
ข้อที่ 2: หากนักเรียนต้องการหารูปภาพบนอินเทอร์เน็ตมาทำ "โปสเตอร์โปรโมทสินค้าเพื่อขายในโรงเรียน" นักเรียน ไม่ควร เลือกใช้รูปภาพที่มีสัญลักษณ์ใด?
ข้อที่ 3: สัญญาอนุญาตแบบ CC-BY-ND อนุญาตให้ทำสิ่งใดได้บ้าง?
ข้อที่ 4: จากสัญญาอนุญาตทั้ง 6 แบบ รูปแบบใดที่มีความ "เข้มงวดมากที่สุด" โดยอนุญาตให้ผู้ใช้นำไปแชร์ต่อได้เพียงอย่างเดียวเท่านั้น?
ข้อที่ 5: ประโยชน์ที่สำคัญที่สุดของการใช้สัญญาอนุญาต Creative Commons สำหรับ "เจ้าของผลงาน" คืออะไร?